SKROBNICA

 

O poreklu kamenih figura meštani samo nagađaju, ali se zna da „prkose” zemljinoj teži, ima ih više od stotinu i na nepristupačnom su terenu.

Od Skrobnice, poslednjeg sela u knjaževačkoj opštini ka Sokobanji, do lokaliteta sa neobičnim građevinama putuje se nekoliko sati. Ko ih je i kada napravio niko ne zna da kaže.

Istočne padine planine Device bile su očigledno interesantne za podizanje ovih skulptura. Prva pomisao je da se možda radi o groblju. Posmatranjem ovih građevina nemoguće je uočiti neku sličnost u pogledu visine, odstojanja i oblika, svi su međusobno različiti.

Ovuda ljudi retko zalaze, a mnogi kažu da im se čini da figure menjaju izgled. Nekada je ovde bilo stočara, pa je  jedno od verovanja da su možda oni u dokolici pravili ova mala umetnička dela.

 

 

STEPSKI ILI USKOLISNI BOŽUR

 

 

stepski-bozur
Stepski božur

Stepski ili uskolisni božur (engl. Paeonia tenuifolia) je biljka prelepih, upadljivo crvenih cvetova. Zbog nesavesnog branja danas je postao retkost. Tipična staništa su suvi, peskoviti , stepsko – travni predeli, krečnjaci i vrtače.

U Srbiji je jedna od pet ugroženih vrsta divljeg božura, koje se mogu naći u Deliblatskoj peščari, pronađena iznad sela Odorovci (Dimitrovgrad) i u okolini mesta Skrobnica (opština Knjaževac).

Lekovitost ove biljke poznata je od davnina tako da i njeno ime odatle vodi poreklo. Po Homeru lekar bogova zvao se Paian koji je izlečio Plutona biljkom nazvanom Paonia. Tanki, nežni listovi objašnjeni su u imenu vrste lat. tenuifolius = tankolistan.

 

 

STOGAZOVAC – KLISURA ŽDRELO

stogazovac 24 04 2009 01
Klisura Ždrelo

Klisura Ždrelo se nalazi u ataru sela Stogazovac, u narodu je još poznata i kao knjaževački meteori.

Prema geološkoj karti Republike Srbije usečena je u glinovite krečnjake i glince iz perioda donje krede. Starost stena procenjuje se na oko 100 miliona godina. Dužina klisure je oko 300 m.

Kroz Ždrelo protiče Zubetinačka reka, koja ulaskom u selo Stogazovac, menja ime u Stogazovačka reka.

Krečnjačke stene neposredno uz reku izdižu se do visine 70-80 m i specifičnih su formacija. Najviše litice su Lisičji kamen, koji se naziva još i Momin kamen ili Devojački kamen i Zdravački kamen. Do vrha ove litice stiže se putanjom iza crkve. Odatle se pruža predivan pogled na klisuru i selo.

Širina klisure u najužem delu, na samom dnu, iznosi 2-3 m. Ovo je bio jedini prolaz pre prosecanja puta kroz klisuru. Na dnu klisure, u koritu reke nalazi se izvor koga meštani nazivaju „Božja trpezica“. Izvor ima lekovito dejstvo za očne bolesti. Pored izvora je pronađen rimski žrtvenik, što dokazuje postojanje ovog izvora još u antičko doba.

Dno klisure je karakteristično po velikom broju obrušenih blokova stena. Blokovi stena su doprineli stvaranju velikih virova, kao što su Sinji vir, Telči vir i Petkovski vir.

S obzirom da se radi o krečnjačkom terenu, pećine su česta pojava.

Vulina pećina se nalazi na levoj strani klisure, nekoliko metara iznad puta, blizu izlaza iz klisure. Otvor je polukružnog oblika visine oko 2 m, širine 8 m i dužine 11 m.

Markova pećina se nalazi na desnoj strani klisure, ispod vrha brda Kulinje. Teško je pristupačna. Otvor je kružnog oblika, visine oko 4 m i dužine 5 m. Tavanica se naglo spušta. Za ovu pećinu je vezano dosta priča. Po predanju ovo je pećina Marka Kraljevića u kojoj je on često boravio. U tavanici pećine postoji udubljenje koje je Marko napravio svojom glavom, naglo se probudivši. Po dnu pećine su vidljivi „otisci“ njegovih stopala, a u unutrašnjem zidu se nalazi udubljenje u obliku potkovice koje je „napravio“ Markov konj Šarac.

Od antropogenih vrednosti ove klisure izdvaja se Crkvica Vidovdan, koju je po predanju izgradio sam Car Lazar i baš zbog ove crkvice u Stogazovcu se već vekovima slavi Vidovdan.

Na udaljenosti od 400 m od sela, na brdu Kulinje, vide se zidovi i temelji starog grada sa kulom. Uprkos raznim istraživanjima, do današnjeg dana, nije poznato poreklo ovog grada, ni kada je sagrađen ni u koje svrhe, postoje samo nagađanja. Pretpostavlja se da potiče iz antičko – vizantijskog doba, za vreme vladavine Justinijana, koji ga je možda izgradio u odbrambene svrhe. Ovaj grad – tvrđava imao je 2 kule koje su služile za osmatranje neprijatelja. 

 

>Dodaj komentar